Zmiany zwyrodnieniowe w obrębie kręgosłupa szyjnego są jednymi z najtrudniejszych w diagnostyce i leczeniu.
Dlaczego?
Skutki zmian w obrębie kręgosłupa szyjnego mogą powodować objawy w różnych częściach ciała, takich jak głowa, kończyny górne, tułów, a także kończyny dolne. Nierzadko patologie w obrębie kończyny górnej promieniują ból do kręgosłupa.
W przebiegu procesu zwyrodnieniowego często dochodzi do zwężenia kanału korzeniowego, co powoduje ucisk na korzeń nerwowy. Przyczynami zwężeń są najczęściej zmiany dyskopatyczne, które z czasem prowadzą do wytworzenia wyrośli kostnych wrastających do kanału korzeniowego.
Ucisk na nerw w obrębie kanału korzeniowego powoduje bóle, zaburzenia czucia oraz osłabienie siły mięśniowej i odruchów zgodnie z unerwieniem uciśniętego nerwu:
- C5: zaburzenia czucia w obrębie barku
- C6: promieniowanie do kciuka i drugiego palca
- C7: zaburzenia czucia w obrębie palca środkowego
- C8: zaburzenia czucia w odłokciowej części przedramienia i dłoni
- Th1: promieniowanie od pachy do łokcia
Nietypowe Objawy
Często uciski korzenia nie dają charakterystycznych objawów. Mogą występować napięcie mięśni przykręgosłupowych, bóle promieniujące do okolicy potylicy, osłabienie lub męczliwość ręki, a w rzadkich przypadkach zawroty głowy.
Stopień ucisku nie zawsze koreluje z nasileniem objawów. U wielu osób istotne zwężenie kanałów korzeniowych nie powoduje żadnych dolegliwości bólowych ani innych zaburzeń. Problem pojawia się, gdy ucisk na nerwy powoduje istotną dysfunkcję, upośledzając codzienne funkcjonowanie.
Ocena i Diagnostyka
Jedną z technik oceny wpływu dolegliwości bólowych na codzienne funkcjonowanie jest kwestionariusz NDI oraz VAS. Kwestionariusze te pozwalają ocenić nasilenie dolegliwości bólowych oraz stopień niepełnosprawności w przebiegu problemów kręgosłupa szyjnego.
Kwestionariusz jest dostępny na stronie.
Metody Leczenia
Podstawową metodą leczenia choroby zwyrodnieniowej jest leczenie zachowawcze, które obejmuje fizykoterapię oraz kinezyterapię. Pomocne są również leki przeciwbólowe i modulujące funkcjonowanie układu nerwowego.
W przypadku braku skuteczności leczenia zachowawczego kolejnym etapem są ostrzyknięcia przykręgosłupowe oraz podanie leków do przestrzeni nadtwardówkowej. Zabiegi te, poza zmniejszeniem dolegliwości bólowych, pozwalają na potwierdzenie diagnozy, że objawy są spowodowane uciskiem na korzenie nerwowe.
U większości pacjentów takie zabiegi przynoszą długotrwałą lub wystarczającą poprawę, umożliwiając powrót do leczenia zachowawczego. Jeśli jednak objawy są istotne i nie poddają się leczeniu zachowawczemu lub małoinwazyjnemu, rozważane jest leczenie operacyjne.
Opcje Leczenia Operacyjnego
Obecnie stosowane są dwie główne techniki operacyjne, których celem jest odbarczenie, czyli usunięcie ucisków na korzenie w obrębie kręgosłupa szyjnego.
ACDF (Anterior Cervical Discectomy and Fusion)
Pierwsza technika, ACDF, wymaga zastosowania implantu. Polega na usunięciu krążka międzykręgowego i wprowadzeniu w jego miejsce implantu – klatki międzytrzonowej (ang. cage). Zabieg ten wykonywany jest z dostępu przedniego, co oznacza, że cięcie wykonuje się na przedniej powierzchni szyi.
Technika Endoskopowa
Druga technika polega na bezpośrednim odbarczeniu nerwu w obrębie kanału korzeniowego. Zabiegi te mogą być wykonane techniką klasyczną małoinwazyjną z wykorzystaniem mikroskopu, jednak obecnie najczęściej stosowana jest technika endoskopowa. Przy pomocy dwóch małych nacięć wprowadza się kamerę oraz narzędzia, którymi usuwa się tkankę kostną i więzadłową uciskającą struktury nerwowe. Dostęp jest od tyłu, czyli od strony karku, i zabieg ten nie wymaga implantu.
Odbarczenie ma charakter bezpośredni i polega na uwidocznieniu struktur nerwowych po usunięciu tkanki kostnej i więzadłowej zwężającej kanał korzeniowy. Podczas operacji widoczny jest przebieg korzenia, co pozwala potwierdzić usunięcie wszelkich ucisków powodujących jego zaburzenia.
Film z Zabiegu Operacyjnego
Przedstawiamy film z zabiegu operacyjnego, w którym wypuklina krążka międzykręgowego segmentu ruchowego C6/C7 wraz z wyroślami kostnymi powodowała zwężenie kanału korzeniowego oraz dolegliwości bólowe promieniujące do prawego palca środkowego. Poza zaburzeniami czucia, obserwowano także osłabienie siły mięśniowej w obrębie mięśni unerwionych przez ten korzeń oraz zaburzenie odruchu z mięśnia trójgłowego.
Bezpośrednio po zabiegu uzyskano ustąpienie dolegliwości bólowych o charakterze korzeniowym oraz poprawę funkcji ręki. Dalsza rehabilitacja daje szansę na uzyskanie pełnej sprawności sprzed ucisku korzenia. Okres rekonwalescencji oraz odtworzenia funkcji nerwu zależy w dużym stopniu od czasu trwania ucisku na strukturę nerwową oraz objawów przedoperacyjnych.
Łukasz Kubaszewski