Zastrzyk Nadtwardówkowy

Co to jest przestrzeń nadtwardówkowa?

Przestrzeń nadtwardówkowa, inaczej opisywana jako przestrzeń zewnątrzoponowa, to obszar otaczający rdzeń kręgowy i nerwy, znajdujący się pomiędzy oponą twardą (najbardziej zewnętrzną warstwą opon mózgowo-rdzeniowych) a kanałem kręgowym. Podanie leku do tej przestrzeni umożliwia dotarcie leku bezpośrednio do źródła bólu, czyli w okolice nerwów oraz zmian powodujących ucisk na nerwy, takich jak wypuklina lub przepuklina krążka międzykręgowego, zmiany zwyrodnieniowe lub ciasnota kanału kręgowego. Precyzyjne podanie leków w okolice kręgosłupa pod kontrolą fluoroskopii, czyli rentgena śródoperacyjnego, to jedna z najbardziej precyzyjnych, a przez to bezpiecznych technik zwalczania zespołów bólowych kręgosłupa. W ramach Szpitala Klinicznego im. W. Degi technika ta została wprowadzona przez dr. Kubaszewskiego w 2004 roku. Zebrane doświadczenie pozwala na najbardziej optymalne zaplanowanie i przeprowadzenie leczenia.

Anatomiczny przekrój kręgosłupa lędźwiowego, ukazujący przestrzeń nadtwardówkową
 (oznaczoną kolorem niebieskim) pomiędzy oponą twardą a kanałem kręgowym.
 

Leczenie zespołu bólowego kręgosłupa za pomocą iniekcji nadtwardówkowych jest stosowane w przypadku, gdy inne metody leczenia (np. fizjoterapia, leki przeciwbólowe) nie przynoszą oczekiwanej poprawy. Najczęstsze wskazania to:

  • PRZEPUKLINA DYSKU MIĘDZYKRĘGOWEGO: uwypuklenie jądra miażdżystego dysku, uciskające nerwy i powodujące ból – zmniejszenie dolegliwości bólowych może przyspieszyć proces regeneracji oraz resorpcji przepukliny co ogranicza wskazania do leczenia operacyjnego.
  • ZWĘŻENIE KANAŁU KRĘGOWEGO: ciasnota, stenoza kanału kręgowego: zwężenie przestrzeni, w której znajdują się nerwy ogona końskiego, powodujące ich ucisk i ból oraz objawy chromania neurogennego.
  • ZWYRODNIENIE STAWÓW MIĘDZYKRĘGOWYCH: zmiany zwyrodnieniowe w stawach kręgosłupa, prowadzące do bólu sztywności kręgosłupa i ograniczenia ruchomości.
  • BÓL PRZEWLEKŁY PO OPERACJI KRĘGOSŁUPA: utrzymujący się ból po operacji, wynikający z blizn lub zmian w tkankach.
Ilustracja przedstawiająca najczęstsze wskazania do podania leku do przestrzeni nadtwardówkowej:
przepuklina dysku międzykręgowego, zwężenie kanału kręgowego (stenoza) oraz zwyrodnienie stawów międzykręgowych.
Na rycinie widoczne są zmiany patologiczne uciskające nerwy i powodujące ból.

Podanie leku do przestrzeni nadtwardówkowej jest wykonywane przez lekarza specjalistę (najczęściej anestezjologa lub neurochirurga) w warunkach ambulatoryjnych (pacjent wraca do domu tego samego dnia). Zabieg polega na wprowadzeniu igły do przestrzeni nadtwardówkowej pod kontrolą RTG (fluoroskopii), co zapewnia precyzyjne dotarcie do celu. Następnie podawany jest lek, którym najczęściej jest mieszanina kortykosteroidu (działanie przeciwzapalne) i środka znieczulającego miejscowo.

Schemat wprowadzenia igły do przestrzeni nadtwardówkowej

Przed zabiegiem pacjent powinien poinformować lekarza o wszystkich swoich chorobach, przyjmowanych lekach (szczególnie o lekach przeciwzakrzepowych) oraz alergiach. Lekarz może zalecić odstawienie niektórych leków na kilka dni przed zabiegiem.

Po zabiegu pacjent może odczuwać niewielki ból w miejscu wkłucia, który zazwyczaj ustępuje po kilku godzinach. Zaleca się odpoczynek i unikanie nadmiernego wysiłku przez kilka dni. Efekt przeciwbólowy leku może wystąpić po kilku dniach i utrzymywać się przez różny czas, w zależności od rodzaju leku oraz indywidualnej reakcji pacjenta.

 

Podanie leku do przestrzeni nadtwardówkowej jest generalnie bezpiecznym zabiegiem, jednak jak każdy zabieg medyczny, niesie ze sobą ryzyko wystąpienia powikłań. Najczęstsze powikłania to:

  • INFEKCJA: rzadkie, ale możliwe powikłanie, związane z wprowadzeniem igły.
  • KRWAWIENIE: niewielkie krwawienie w miejscu wkłucia, zazwyczaj ustępuje samoistnie.
  • REAKCJA ALERGICZNA: na podany lek.
  • BÓLE GŁOWY: związane z nakłuciem opony twardej (rzadkie).
  • USZKODZENIE NERWÓW: bardzo rzadkie powikłanie, związane z nieprecyzyjnym wprowadzeniem igły.

Podanie leku do przestrzeni nadtwardówkowej jest skuteczną metodą leczenia zespołu bólowego kręgosłupa, szczególnie w przypadku, gdy inne metody leczenia nie przynoszą rezultatów. Zabieg jest stosunkowo bezpieczny, jednak, jak każdy zabieg medyczny, niesie ze sobą ryzyko wystąpienia powikłań. Przed podjęciem decyzji o leczeniu pacjent powinien omówić z lekarzem korzyści i ryzyka związane z tym zabiegiem. Pamiętaj, że niniejszy wpis blogowy ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.